LES CHEMINS DE LA REVOLTE – 1989 / « Những nẻo đường nổi dậy » của chủ bút cuối cùng tạp chí Nam Phong.

Les Chemins de la Révolte (Những nẻo đường nổi dậy) là một quyển tiểu thuyết văn học mang tính tự truyện của Nguyễn Tiến Lãng – Chủ bút cuối cùng của tạp chí Nam Phong, và sau là trợ lý của Hoàng hậu Nam Phương cả ở Việt Nam và Pháp. Ông nổi tiếng về tài hoa văn học, từng đoạt giải nhất cuộc thi viết truyện ngắn tiếng Pháp do tạp chí Indochine tổ chức vượt trên tất cả những người Pháp khác, là nhà trí thức được trọng vọng ở Việt Nam lẫn tại Pháp.

Đây cũng là quyển tiểu thuyết cuối cùng của ông đúc kết những tinh hoa trong văn phong của ông suốt nhiều năm, vừa mang tất cả tình cảm sâu kín của ông trong phần tự truyện, vừa kể lại những diễn biến lịch sử qua các nhân vật và câu chuyện.

Giới thiệu về tác giả:

Nguyễn Tiến Lãng sinh ngày 9 tháng 9 năm 1909 tại huyện Văn Lãng, tỉnh Thái Nguyên (nguyên quán làng Hội Xá, phủ Mỹ Ðức, tỉnh Hà Ðông) trong một gia tộc có truyền thống văn học. Cha ông là Nguyễn Mạnh Hương làm quan nhà Nguyễn với chức tri huyện tại tỉnh Hà đông. Anh cả là Nguyễn Mạnh Bổng (bút hiệu Mân Châu). Các anh rể là thi sĩ Tản Ðà, nhà văn Phan Khôi.

Ngay khi còn là học sinh trường Bưởi, Nguyễn Tiến Lãng đã nổi tiếng xuất sắc về văn chương, những bài luận văn của ông được thầy trao cho Toàn quyền Đông Dương Robin đọc. Robin cảm mến tài nghệ người học trò nghèo nên cố gắng giúp đỡ cấp học bổng vào lycée Albert Sarraut.

Năm 1930, Nguyễn Tiến Lãng làm tùy viên báo chí tại tòa Khâm sứ Bắc kỳ, rồi phủ Toàn quyền Ðông Dương, đồng thời dạy văn chương ở Hà Nội và viết báo. Nguyễn Tiến Lãng đã từng cộng tác với học giả Nguyễn Văn Vĩnh trong tủ sách Âu Tây tư tưởng và anh rể Tản Đà trong An Nam tạp chí từ năm 1926 đến 1932.

Năm 1932, khi học giả Phạm Quỳnh khi vào Huế làm quan nhà Nguyễn đã trao lại tạp chí Nam Phong cho ông tiếp quản. Nguyễn Tiến Lãng là chủ bút cuối cùng của Nam Phong tạp chí tồn tại cho đến năm 1934.

Năm 1934, ông làm trợ lý cho Toàn quyền Đông Dương Robin.

Từ 1936, ông được vua Bảo Ðại bổ nhiệm chức Giám đốc Kho Lưu trữ, Nghiên cứu, Dịch thuật và Báo chí tại hoàng cung, kiêm trợ lý cho Nam Phương hoàng hậu.

Năm 1939, ông tháp tùng nhà vua và hoàng hậu công du nước Pháp, nhân dịp này ghi tên học Ðại học Văn khoa và trường Cao đẳng Thực hành (École Pratique des Hautes Études) tại Paris.

Năm 1940, ông kết hôn với cô Phạm Thị Ngoạn, con gái Thượng thư Phạm Quỳnh (bà Phạm Thị Ngoạn sau này cũng là một nhà nghiên cứu, có những công trình nghiêm túc viết bằng tiếng Pháp về truyện Kiều, Phạm Quỳnh và Tạp chí Nam Phong).

Nguyễn Tiến Lãng tiếp tục ngành quan lộ, làm Phủ thừa ở Nha Trang, Huế và Hội An. Năm 1945 ông được thăng Quản đạo Ðà Lạt.

Tháng 8 năm 1945, ông về Huế nghỉ hè và thăm gia đình vợ, cùng lúc Cách mạng Tháng Tám bùng nổ. Ngày 23 tháng 8 năm 1945 ông bị Việt Minh bắt cùng với cha vợ Phạm Quỳnh tại biệt thự Hoa Ðường ở Huế. Cha vợ ông bị chết không lâu sau đó cùng với ông Ngô Đình Khôi cựu Tổng đốc Quảng Nam.

Ban đầu ông bị giam lỏng, làm những công việc tạp vụ. Sau gần sáu tháng thử thách,cuối cùng Nguyễn Tiến Lãng được trả lại tự do. Không những thế, Khu trưởng kiêm Chính ủy Liên khu IV, tướng Nguyễn Sơn còn tiếp nhận Nguyễn Tiến Lãng vào làm công tác giảng dạy ở trường Thiếu sinh quân Liên khu IV tại Thanh Hóa. Ông được mặc quân phục và mang giấy chứng minh Vệ quốc đoàn. Cảm phục ân nghĩa và sự tin dùng của tướng Nguyễn Sơn, ông đã cố gắng tất cả và tiếp tục giảng dạy môn Văn học ở trường Thiếu sinh quân. Phần lớn các em Thiếu sinh quân sau này đã trưởng thành trở thành cán bộ trung cao cấp trong quân đội và các cán bộ ưu tú ở các ngành của nhà nước.

Năm 1950 tướng Nguyễn Sơn trở về Trung Quốc, Nguyễn Tiến Lãng cảm thấy bơ vơ, không còn người tin dùng và che chở. Trong hoàn cảnh lúc bấy giờ ông đành về Hà nội tạm chiếm. Nguyễn Tiến Lãng vẫn dùng những lời lẽ tốt đẹp nhất để nhắc tới Tướng Nguyễn Sơn, vị tướng huyền thoại đã cưu mang ông trong những tháng ngày khó khăn nhất của cuộc đời.

Đầu năm 1952, ông cùng gia đình sang Pháp sinh sống; trở lại làm trợ lý cho Hoàng hậu Nam Phương ở Cannes từ 1952 đến 1956.

Nguyễn Tiến Lãng tại Paris năm 1953.
https://www.flickr.com/photos/13476480@N07/35555811661/

Sau đó ông dạy học, rồi làm công chức tại Bộ Quốc gia Giáo dục Pháp. Nguyễn Tiến Lãng chuyên về bác ngữ học (philologie) Việt Nam và lịch sử Việt Nam.

Ông mất tại Antony, ngoại ô Paris, năm 1976.

Các bút hiệu khác của ông: Hán Thu, Thượng Uyển.

LES CHEMINS DE LA REVOLTE

Tác giả: Nguyễn Tiến Lãng

In năm 1989, NXB Việt Ý, Paris.

Tình trạng sách: Rất tốt.

NHỮNG TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN TIẾN LÃNG:

Pages françaises (Những đoản văn tiếng Pháp), nxb. Tân Dân thư quán, Hà Nội, 1929.

Indochine la douce (Ðông Dương êm dịu), bút ký, nxb. Nam Ký, Hà Nội, 1936.

Mariage de la plume et du pinceau (Kết hợp bút văn và bút vẽ), tham luận văn học, nxb. Nha Học Chánh Ðông Pháp, Direction de l’ instruction publique, Hà Nội, 1936.

Les chansons annamites (Ca dao An Nam), nxb. Asie Nouvelles Illustrées, Hà Nội, 1937.

Pétrus Trương Vĩnh Ký, lettré et apôtre franco-annamite (Trương Vĩnh Ký, học giả và sứ đồ Pháp Việt), nxb. Bùi Huy Tín, Huế, 1937.

Dans les forêts et dans les rizières (Trong rừng ngoài ruộng), tập truyện ngắn, nxb. Hương Sơn, Hà Nội, 1939.

Tiếng ngày xanh, tập truyện ngắn, nxb. Hương sơn, Hà Nội, 1939, nxb. Rừng Trúc in lại có sửa chữa, Paris, 1979.

La France que j’ai vue (Nước Pháp dưới mắt tôi), nxb. Ðắc Lập, Huế, 1940.

Les chemins de la révolte (Những nẻo dường nổi dậy), tiểu thuyết tự truyện, nxb. Amiot Dumont, Paris, 1953, Ý Việt, Paris, 1989.

La colline des abricotiers (Mai Lĩnh), truyện ngắn và cổ tích, nxb Rừng Trúc – Présence d’Asie, Paris, 1979…

Sách dịch:

Tình xưa, tác giả tự dịch truyện ngắn Eurydice của mình, nxb. Ðông Tây – Dương Tự Quán, Hà nội, 1932.

Tây phương tình sử, dịch Les lais de Marie de France, Hà Nội, 1934.

Amour d’ Annam, dịch thơ Hoa tiên sang tiếng Pháp, Nhà xuất bản Ðắc Lập, Huế, 1939…

Répondre

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l'aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s